Çeşitli Şehirlerden Sinagoglar, συναγωγή (synagōgē)

Edirne Büyük Sinagogu

Türkiye’nin en büyük, Avrupa'nın 3. Büyük Sinagogu'dur. 1905'teki büyük yangının yüzünden sinagogları yok olan Yahudi topluluğu ibadet edecek yer bulamadı. Cemaatin talebi üzerine Sultan II. Abdülhamid,1906 tarihinde bir ferman yayınlayarak yanan tüm o küçük sinagogların yerine tek bir anıtsal ve merkezi bina yapılmasına izin verdi.

Böylesine devasa bir yapının maliyeti sadece Edirne'deki cemaat tarafından karşılanamadı. Binanın inşa edilebilmesi için Almanya, Macaristan ve Rusya başta olmak üzere Avrupa'nın dört bir yanındaki Yahudi cemaatlerinden bağışlar toplandı. Bugün bile bu ülkelerde zengin Yahudi cemaatleri bulunmaktadır.

Edirne'deki Yahudi topluluğuna ait daha çok bilgi için...

Eski Edirne Belediye Başkanı

Güngör Mazlum-Edirne'nin Yahudileri

Yüksekkaldırım Aşkenaz Sinagogu (Avusturya Sinagogu)

Aşkenaz yahudilerin, kökenleri Orta ve Doğu Avrupa’ya (özellikle Almanya, Polonya, Rusya, Ukrayna, Fransa ve Avusturya bölgelerine) dayanan Yahudi topluluklarını tanımlayan bir terimdir.

Avusturya Sinagogu, 19. yüzyılda Avrupa'daki baskılardan kaçarak veya ticaret amacıyla Osmanlı İmparatorluğu'na göç edip İstanbul’a yerleşen Avusturya-Macaristan kökenli Aşkenaz Yahudileri tarafından yaptırılmıştır.

Türkiye’deki sinagogların neredeyse tamamı İspanya göçmeni Sefarad kültürünü yansıtırken; Galata’daki bu pembe cephe, İstanbul’un çok az bilinen Orta Avrupa/Aşkenaz yahudilerine aittir.

Beth-Israel Synagogue,İzmir

İzmir Karataş’ta yaşayan Musevi iş insanı Nesim Levi (Bayraklı), hem dik yokuşları tırmanmakta zorlanan komşuları için 1907'de Tarihi Asansör'ü yaptırmış, hem de aynı dönemde semtte artan Yahudi nüfusunun ibadet ihtiyacını karşılamak için Bet İsrail Sinagogu'nun yapımına en büyük maddi desteği sağlamıştır.

İtalyan Sinagogu

"Kal de Los Frankos"

Comunità Israelitico-Italiana di Istanbul tarafından Aşkenaz Yahudileri ile İtalya'dan gelen Yahudilerin arasındaki anlaşmazlık sonrası kurulmuştur.

Los Frankos (veya Los Francos), tarihsel olarak Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşayan ve kökenleri İtalya'ya dayanan İtalyan Yahudi cemaatinin ismidir.

Dohány Sokağı Sinagogu (Macarca: Dohány utcai zsinagóga)

• Budapeşte'de Yahudi Mahallesi'nde yer almaktadır.

• Avrupa'nın en büyük sinagogu unvanındadır.

• Yeni tarz Yahudiliğin merkezidir.

• Kuzey Afrika İslam mimarisi ve İspanya'daki Elhamra Sarayı'ndan esinlenilmiştir.

• Siyonizm Akımı'nın kurucusu Theodor Herzl'in doğduğu ev eskiden buradaydı.

• Bahçesinde Ghetto mezarlığı bulunmaktadır.

• II. Dünya Savaşı sırasında getto şartlarından ölen 2000'den fazla kişi buraya gömülmüştür.

• 19. yy başında Macar soylular, ülkenin sanayileşmesi ve modernleşmesi için eğitimli bir burjuva sınıfına ihtiyaç duydu; bu boşluğu Yahudi toplumu doldurdu.

• Nazi işgali Macaristan'a geç girmiştir.

• Budapeşte'deki 120.000 Yahudi, şehri Sovyetlerin işgal etmesiyle kurtuldu.

• Bu sebeple Macaristan, savaştan sonra Doğu Avrupa'da en büyük yerleşik Yahudi nüfusunun ayakta kaldığı ülke oldu.

• Bu sebeple Budapeşte'nin ismi "Judapest" olarak bile anılmaktadır.

İletişim

E-posta

© 2026. All rights reserved.